Aile hekimliği nereden nereye

Tarih : 04 Mayıs 2015

zafer çelik

Dr. Zafer Çelik
ATO Aile Hekimliği Komisyonu

 

Aile Hekimliği uygulaması ile birlikte;
Sağlıkta dönüşüm programının birinci basamaktaki uygulama şekli olan aile hekimliği sistemi; uygulanmaya başlandığı andan beri birtakım olumsuzlukları ve sancıları beraberinde getirmiştir
-Hasta sayısı üzerinden ücretlendirme, hekimler arasında, çalışma barışının bozulmasına, etik dışı davranışların ortaya çıkmasına, hekimlerin tutum ve uygulama farklılıklarının ortaya çıkmasına bu da sağlıkta kalite ve verimin düşmesine yol açmıştır. Uzun vadede bu durum birinci basamağa ve hekime olan güveni azaltırken, sağlık çalışanlarına uygulanan şiddet rutin hale gelmiştir.
-Kayıtlı nüfusun dağınık olması, koruyucu ve önleyici hekimlik uygulamaları performans kaygıları gölgesinde ikinci planda kaldığından, ülkemizde birkaç yıldan beri görülmeyen polio çocuk felci hastalığı ve kızamık hastalığının hortlamasına katkıda bulunmuştur.
-Sözleşmeli ve emekliliğe yansımayan performansa dayalı ücretlendirme sistemi nedeni ile hekim ve sağlık çalışanlarının iş güvencesi ve gelecek kaygısı artmıştır.
-Kayıtlı hasta katsayı çarpanı düşürülerek ücretler azaltıldı. Ücretler 3,5 yıldan beri (enflasyondaki artışa rağmen) her geçen zaman biraz daha düşürülmektedir. Bu hak kayıpları ve angaryalar tahammül sınırlarını aşmıştır.

-Hastaların kısa sürelerle hekim değiştirebilmeleri, hekimlik uygulamalarındaki farklılıklar ve etik dışı davranışlara yol açması nedeni ile hekimler arasında çalışma barışı bozulmuş, hekimler kendilerini yalnız hissetmeye başlamıştır. Çalışma şekli hasta yoğunluğu nedeni ile sabah girilip akşam çıkılan poliklinik çalışması şekline dönüşmüştür.
-Yıllık izin, rapor ve hastalık durumunda alınan ek ödemenin kesilmesi sağlık çalışanlarında motivasyonu engellemektedir. İzinler ve hastalık raporlarında ASM çalışanı yerine bakacak başka bir arkadaşını bulamadığı taktirde TSM’den görevlendirme yapılmakta ve izine ayrılan ya da hastalık raporu alan ASM çalışanının ücreti belli oranda kesilmektedir
Başlangıçta ücret ve görünen iş yükü yönünden cazip gösterildiği halde her geçen gün ortaya çıkarılan angaryalar (yeni eklenen iş yükleri, Acil nöbeti, ASM nöbetleri vs) ve ücretlerde eksiltmeler yapılmaya başlanmıştır.
Sistemin, sadece pozitif yönlerinin anlatılması ve üstelik çok az kişi tarafından alınabilecek tavan ödemelerin vurgulanması, yanlış algılamalara neden olmaktadır. İlgili açıklamalar, durumu bizzat yaşayarak gören sağlık çalışanlarının moral durumunu olumsuz etkilemekte, sisteme ve yöneticilere güveni sarsmaktadır
-Fiziki yapı ve donanımları farklı olan, sınıflamalara bölünen ASM’lerde verilen hizmet, kira, yakıt ve diğer ödemelerdeki farklılıklar ve artışlar problem olmaya başlamıştır.

hp nisan 15

ASM’lerin acil müdahale için yeterli fiziki koşullarının ve donanımlarının olmadığı ortada olan bir gerçekliktir. Acil röntgen ve laboratuar olanaklarının olmadığı diğer medikal müdahale malzemelerinin devlet tarafından karşılanmadığı, yeterli personelin bulunmadığı bir ortamda acil müdahale ne kadar başarılı olabilir?
Bu ortamlarda aradığını bulamayan hasta ve hasta yakınları, güvenlik önlemleri olmayan sağlık çalışanlarına şiddet uygulamayı bir yol olarak görmektedirler. Aile hekimliği yapmakta olan sözleşmeli pratisyen hekimlere TUK kararları ile verilmesi planlanan AH Uzmanlık eğitimlerinin pratikte uygulanması mümkün görülmemektedir. Sistemin sürdürülebilirliği konusundaki kuşkular, sağlık çalışanlarının güvenini sarsmakta, motivasyonunu olumsuz etkilemektedirAile hekimliği alanında mevcut negatif performans anlayışı bir cezalandırma sistemi gibi işleyebilmektedir

hp nisan 15

Bu tesbitler altında;
Birinci basamakta aile hekimliğinin;
Bir “Kamusal Hizmet” olması gerektiği
Aile hekimleri, sözleşmeli değil emekliliğe yansıyan ve yıpranma payı eklenen ücretlendirme ile kamu görevlisi olarak çalışmalı
Hizmet, sınıflara ayrılmayan ve yeterli donanımda kamu binalarında verilmeli
Kayıtlı nüfusun bölge tabanlı olması ve belli bölgeye verilen koruyucu, önleyici ve tedavi edici hekimliğin aynı değerde tutulduğu önlemler alınmalı
Acil ya da ASM nöbeti dahil bütün angarya ve geçici görevlendirmelere (olağanüstü koşullar dışında) son verilmeli
İzinli ve raporlu olan çalışanlardan kesinti olmamalı, aynı ASM içinde çalışan diğer hekim ve hemşireler kendi bölgesinde bulunan izindeki birimin hastalarına bakmakla yükümlü olmalı
Aile Hekimliği Uzmanlığı Eğitimi Pratisyen Hekimlerin talebi değildir. TUK karaları uygulanabilir değildir. Ancak, aynı işi yapanların aynı yetkinlik ve ücretlendirmede olması adına mesleki gelişim eğitimi ve sertifikasyon sağlanabilir. Bunun için TTB, GPE ile ortak değerlendirme geliştirme olabilir.

PaylaşShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Yorum Yaz
Ad Soyad :
E-mail :
Yorum :

Arşivler